Bugun...



VİRÜSLER DAVRANIŞLARIMIZI KONTROL EDEBİLİR Mİ?

Bu bir bilim kurgu ögesi gibi görünüyor olabilir, ancak değil. Virüsler, daha fazla konakçıya ulaşabilmek adına viral partiküllerin yayılmasını kolaylaştırmak için davranışlarımızı değiştirebilirler. Bunu birçok çeşitli şekilde yaparlar.

facebook-paylas
Güncelleme: 25-03-2020 21:46:12 Tarih: 24-03-2020 19:45

VİRÜSLER DAVRANIŞLARIMIZI KONTROL EDEBİLİR Mİ?


Virüsler davranışlarımızı kontrol edebilir mi? Belki de bu kendinize hiç sormadığınız bir soru, ama birçok insanın sormuş olduğu bir soru. Bu sorunun bir bilim kurgu, ya da hatta bir korku romanından alınmış gibi durduğu doğrudur. Ancak, çok daha karmaşık sorular sormaya alışık olan bilim bunun gerçek olduğunu keşfetti: virüsler gerçekten davranışlarımızı değiştirebilir.

Elbette virüsler bunu direkt bir yolla yapmıyor. İrademizi ele geçirmiyor, ya da bizim adımıza karar vermiyorlar. Doğrusu şu ki, bunu daha alttan, sessiz ve kurnaz bir şekilde yapıyorlar. Çünkü, eğer bu bulaşıcı, mikroskobik varlıkların her şeyin üstünde istediği bir şey varsa o da hayatta kalmak, çoğalmak ve karmaşık ekosistemlerin bir parçası olmaktır.

Bundan dolayı, bu hayati hedefe ulaşmalarının bir yolu, daha fazla viral partikül yaymak adına konaklamak için kullandıkları canlının davranışlarını değiştirmektir. Yani; grip, ishal, hatta basit bir soğuk algınlığı bile geçirdiğimizde deneyimlediğimiz semptomların birçoğu enfeksiyonun diğer sağlıklı bireylere yayılabilmesi için ortaya çıkan şeylerdir.

Örneğin, hapşırmak, işgalci organizmaları vücudumuzdan atmak için ortaya çıkan doğal bir mekanizmadan fazlasıdır. Aynı zamanda virüslerin bir organizmadan diğerine “atlamasını” da sağlayan bir yoldur. Ve bildiğimiz gibi, bu onlar için işe yarayan bir stratejidir. Ancak, bu konuda daha da büyüleyici (ve rahatsız edici) olan gerçekler de vardır.
Virüsler Davranışlarımızı Nasıl Kontrol Eder?
“Virüs” kelimesinin kendisi zaten bizi korkutur, ve güncel bağlamımız olan COVID-19 durumunda bu artmıştır. İnsanların da sık sık söylediği gibi, en kötü düşmanlarımız tam da göremediğimiz düşmanlardır. Bu düşmanlar sadece mikroskop altında görülebilir durumdadır ve sağlığımızı zayıflatma gücüne sahiptirler.

Ancak, peki bu canlılar gerçekte nasıl şeyler? Gerçekte, bu organizmalar genetik bilgi paketlerinden başka bir şey değiller. Göz alıcı bir protein kapsülü ile çevrelenmiş saklama kaplarılar.

Tek amaçları hayatta kalabilmek ve çoğalabilmek için diğer organizmaların hücrelerine girebilmek. Sadece insanları enfekte etmek ile kalmayıp hayvansal organizmaları, bitkileri, mantarları ve hatta bakterileri bile etkiliyorlar.

Bundan dolayı, virüslerin davranışlarımızı nasıl kontrol edebildikleri sorulursa onlar hakkında anlamamız gereken ilk şey bizim düşündüğümüzden daha zeki olmaları.

Elbette beyinleri yok, ancak virologların onları son derece akıllı varlıklar olarak tanımlamaları da yaygın görülen bir durum. Bir hücreye nasıl gireceklerini, hücreyi nasıl savunmasız bırakacaklarını ve viral partikülleri kopyalayabilmesi için hücreyi nasıl dönüşüme uğratacaklarını biliyorlar. Buna ek olarak, yukarıda da bahsetmiş olduğumuz üzere, konakladıkları canlının davranışlarını da değişikliğe uğratıyorlar. Hadi bu değişikliklerin nasıl olduğuna bir göz atalım.
Hastalık Belirtileri: Virüslerin Yayılma Yolları
Virüslerin davranışlarımızı kontrol edip edemeyeceğini bulmak için size son zamanlarda yapılmış bir çalışmadan bahsedeceğiz. Bu çalışma PLOS Patojenler dergisinde yayınlanmış ve İsveç’teki Linköping Üniversitesinden Dr. Claudia Hagbon ve Dr. Maria Istrate tarafından yürütülmüştür.

Bu çalışmada her yıl 600.000 çocuğun hayatını alan bir bulaşıcı hastalık türüne daha yakından bakmaya çalışmışlardır. Bu çok yüksek bir figürdür ve nedeni bir rotavirüstür.

En belirgin semptomlar her zaman kusma ve ishaldir. Kusmanın vücudun kendisinin hastalığa karşı geliştirdiği bir savunma mekanizması olduğuna inanılır.

Kusmanın kötü bir gıdayı, tehlikeli bir elementi ya da başka bir toksik bileşeni vücuttan uzaklaştırmak için ortaya çıkan beyin ile bağırsak arasındaki bir bağlantıdan dolayı gerçekleştiği düşünülüyordu.

Bu durumda, serotonin sinir sistemini aktif hale getirdi, böylece beyin bu davranışı oluşturup bu zararlı elementleri vücuttan uzaklaştırabildi.

Bu İsveçli doktorlar bu konuda şunu keşfetti: rotavirüs kusma ve ishal mekanizmalarını kontrol ediyordu ve bunu da son derece belirli bir amaç için yapıyordu: viral partikülleri yayıp diğer insanları enfekte etmek.
Davranışsal Viroloji Bilimi
Virüsler davranışlarımızı kontrol edebilir mi? Görebildiğimiz üzere, cevap evet. Evet kontrol ediyorlar, ve stratejileri bizim semptomlarımızı diğer insanlara, hatta diğer konakçılara geçebilmeleri için kendilerinin enfeksiyon mekanizmalarına dönüştürmektir. Amaçları hayatta kalmak ve üremek; hapşırma, kusma, ve ishal gibi davranışların kontrolünü ellerine almaktır.

Ancak, davranışsal viroloji bölümü daha da ileriye gitmiştir. İsveç’in Stockholm kentindeki Karolinska Enstitüsünde yapılan araştırma gibi araştırmalar daha da fazla bilgiyi gün ışığına çıkarmıştır.

Bazı virüsler davranışlarımızı tamamıyla değiştirebilir. Sinirlilik, insomnia ve hiperaktivite gibi şeylere yol açabilir, hatta bir kişinin davranışlarını radikal bir şekilde değiştirebilirler bile.

Bunun örneklerinden biri Creutzfeldt-Jakob hastalığıdır (deli dana hastalığı), bu hastalıkta hayvanlar progresif demans, yürüme zorluğu, ajitasyon ve duygudurum değişiklikleri gibi problemlerden muzdarip olurlar. Bir diğer örnek ise Borna hastalığı virüstür, ki bu virüs de ilk defa 1766’da atlarda görülmüştür.

Ancak bu hastalık bazı insanları da etkilemiş ve şizofreniye çok benzer olan bazı klinik semptomların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Kuduz ise bir virüsün bir hayvanın davranışlarını nasıl etkileyebileceğinin bir başka örneğidir.

Sonuç olarak, neyse ki, bilim bizi bu virüslerin birçoğunun ortaya çıkarttığı etkilerden korur. Geri kalan, henüz elimizde aşısı olmayan ya da bir savunma mekanizması geliştirmemiş olduğumuz hastalıklar için ise son derece etkili bir stratejimiz var: sık sık ellerimizi yıkamak, ve hijyen.

aklinizikesfedin




Bu haber 66 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER ARAŞTIRMA Haberleri

YAZARLAR

EN GÜVENDİĞİNİZ SİYASETÇİ KİM?


HABER ARA
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/04/2020 Başakşehir FK vs Galatasaray
 12/04/2020 Beşiktaş vs Konyaspor
 12/04/2020 Çaykur Rizespor vs Denizlispor
 12/04/2020 Fenerbahçe vs Yeni Malatyaspor
 12/04/2020 Gaziantep FK vs Antalyaspor
 12/04/2020 Gençlerbirliği vs Kasımpaşa
 12/04/2020 Göztepe vs Alanyaspor
 12/04/2020 Sivasspor vs Kayserispor
 12/04/2020 Trabzonspor vs MKE Ankaragücü
 12/04/2020 Başakşehir FK - Galatasaray Galatasaray ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Galatasaray yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/03/2020 Eskişehirspor 1 - 4 Adana Demirspor
 16/03/2020 Altınordu 1 - 1 Balıkesirspor
 15/03/2020 Osmanlıspor FK 1 - 1 Giresunspor
 15/03/2020 Akhisarspor 0 - 0 BB Erzurumspor
 15/03/2020 Adanaspor 1 - 1 Keçiörengücü
 15/03/2020 Menemenspor 2 - 2 İstanbulspor
 15/03/2020 Hatayspor 2 - 0 Ümraniyespor
 14/03/2020 Bursaspor 1 - 1 Boluspor
 14/03/2020 Fatih Karagümrük 2 - 2 Altay
 12/04/2020 Ümraniyespor - Eskişehirspor Eskişehirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Ümraniyespor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/03/2020 Elazığspor 0 - 0 Ankara Demirspor
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
72 Okunma
64 Okunma
49 Okunma
43 Okunma
40 Okunma
40 Okunma
39 Okunma
36 Okunma
35 Okunma
34 Okunma
32 Okunma
31 Okunma
31 Okunma
30 Okunma
26 Okunma
25 Okunma
23 Okunma
22 Okunma
277 Okunma
199 Okunma
164 Okunma
147 Okunma
105 Okunma
102 Okunma
100 Okunma
94 Okunma
91 Okunma
82 Okunma
72 Okunma
72 Okunma
69 Okunma
65 Okunma
64 Okunma
62 Okunma
62 Okunma
61 Okunma
59 Okunma
58 Okunma
57 Okunma
56 Okunma
55 Okunma
54 Okunma
54 Okunma
54 Okunma
53 Okunma
52 Okunma
51 Okunma
50 Okunma
50 Okunma
2232 Okunma
820 Okunma
479 Okunma
456 Okunma
436 Okunma
430 Okunma
407 Okunma
401 Okunma
396 Okunma
371 Okunma
328 Okunma
295 Okunma
288 Okunma
278 Okunma
277 Okunma
275 Okunma
272 Okunma
259 Okunma
251 Okunma
239 Okunma
235 Okunma
230 Okunma
229 Okunma
218 Okunma
199 Okunma
196 Okunma
184 Okunma
175 Okunma
166 Okunma
164 Okunma
162 Okunma
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
YUKARI YUKARI