Bugun...



VERİLERLE TÜRKİYE’DE YAYIN VE ERİŞİM YASAKLARI

Bugün 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü. Türkiye’de son 10 yılda kamuoyunu ilgilendiren olaylarda 600'ü aşkın yayın yasağı getirildi. Birçok yoldan engellenebilen haber içerikleriyse binlerle sayılıyor.

facebook-paylas
Güncelleme: 09-05-2020 12:48:04 Tarih: 03-05-2020 19:59

VERİLERLE TÜRKİYE’DE YAYIN VE ERİŞİM YASAKLARI

Türkiye'de yayın yasakları, erişim yasakları, engellenen haberler ve kapatılan haber sitelerine her geçen gün bir yenisi daha ekleniyor. Mahkemeler tarafından alınan yayın yasağı kararı sayısı 2010 yılında sadece dört iken, 2020'nin ilk dört ayına kadar üç basamaklı oranlara ulaştı.

Sadece 2018 ve 2019 yıllarında 150'ye yakın yasak getirildi. İnternet üzerinden engellenen ve silinen haber sayısı ise binlerle sayılmakta. Bu engellerin değerlendirildiği raporlar ise, içeriklerin siyasi boyutuna vurgu yapıyor. 

Peki Türkiye'de içerikler nasıl engelleniyor? Hangi dönemde yasaklar arttı? En çok hangi haber sitesinden içerik silindi?

Mahkemeler aracılığıyla alınan yayın yasağı kararları, olaylar ve şahıslar hakkında yayın yapmayı engelliyor. RTÜK verileri ise, 2010 yılından bugüne kadar geçen sürede mahkemeler aracılığıyla 600’ü aşkın yayın yasağı getirildiğini gösteriyor.

Kamusal olaylara yayın yasağı

Yayın yasağı getirilen haber konuları arasında terör saldırıları, patlamalar, şehit haberleri, iş cinayetleri, yolsuzluk iddiaları, kadına şiddet davaları ile tecavüz davaları gibi farklı kamusal olaylar bulunuyor.

17-25 Aralık sürecinde dört eski bakan hakkındaki "rüşvet ve yolsuzluk iddiaları" kapsamında açılan soruşturma, IŞİD’in Ankara katliamı, Emine Bulut cinayeti ve Suriye'deki gruplara silah taşıdığı ileri sürülen MİT (Milli İstihbarat Teşkilatı) tırlarının durdurulması gibi olaylar, yayın yasağı getirilen konular arasında.

Bu kapsamda mahkemeler aracılığıyla alınan yayın yasakları 2010'da dört iken 2015'te 37'ye, 2018'de ise rekor kırarak 164'e ulaşıyor. Sadece 2020'nin ilk dört ayında alınan ve RTÜK'ün internet sitesinde belirtilen yasaklar ise 40'a yakın.

Buna ek olarak, Cumhurbaşkanlığı'nın da yayın yasağı getirme yetkisi bulunuyor. RTÜK duyuruları arasında 2016 yılından itibaren açıklanan dokuz yasak yer alırken, bu olaylar arasında Çorlu tren kazası, Ankara'da Rus büyükelçisine yapılan saldırı, Fırat Kalkanı Operasyonu'nda yaşanan hava saldırısı da yer alıyor.

Yasakların yanında bir de RTÜK'ün yayın cezası

Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) Türkiye temsilcisi ve Bianet medya özgürlüğü raportörü Erol Önderoğlu, "Türkiye'de gazetecilik alanı, savcılıkların yayın yasağı kararı dışında, RTÜK'ün telkinlerle habercileri gerekli gereksiz şekilde sorumluluğa davet etmesi ve hizaya gelmeyen gazetecilerin basın kartı veya akreditasyondan mahrum bırakılmasıyla oldukça daraltılmış durumda" yorumunu yapıyor.

Aynı zamanda "bağımsız hareket etmesi beklenen kurumların iktidar ideolojisini medya sektörüne dayatan birer araca dönüştüğünü" belirten Önderoğlu, bu durumun hukuk devletine ve medya kurumsallaşmasına da zarar verdiğine dikkat çekiyor.

RTÜK'ün televizyon ve radyo gibi yayın kuruluşlarına tekil olarak da yayın ilkelerine uyulmaması sebebiyle yayın yasağı, lisans iptali ve para cezası gibi yaptırımlar uygulaması mümkün. Bu kapsamda son olarak iki hafta önce Fox TV, Halk TV, Haber Global gibi kurumlara "toplumu kin ve düşmanlığa sevk ettiği" gerekçesiyle yayın durdurma gibi idari cezalar verdi.

"Halkın doğru bilgiye ulaşma hakkı vardır"

İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi Başkanı Tuğçe Duygu Köksal ise Anayasa Mahkemesi'nin (AYM), MİT ve emniyet gibi güvenlik kurumlarının RTÜK kanunu kapsamında medya kuruluşlarının lisanslarını iptal edemeyeceği yönünde karar aldığını hatırlatıyor.

Köksal, "Halkın demokratik toplumda tartışma ortamına katkı sağlayan, her konuda doğru güvenilir bilgiye erişim hakkı vardır" uyarısında bulunuyor.

Aynı zamanda RTÜK'ün son dönemde 6112 sayılı kanun kapsamında idari yaptırım, hatta yayın durdurma kararı verdiğini de belirten Köksal, halkı kin ve düşmanlığa teşvik etmeme konusundaki yükümlülüklerin "sadece muhalif yayın yapan yayın kuruluşlarına" değil, objektif ve tarafsız olarak tüm kurumlara uygulanması gerektiğine dikkat çekiyor.

"Her patlamadan, politik olaydan, tutuklamadan sonra engelleme"

Türkiye'de haber içeriklerine erişimi engelleyen bir diğer yasak da, 5651 sayılı internet kanunu üzerinden uygulanıyor.

Odatv'ye erişimin engellenmesi ile tekrar gündeme gelen erişime kapatma yetkisi, 2007 yılında sadece Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB) ve mahkemelerde iken, 2015 yılından itibaren birçok farklı idari kurum tarafından da talep edilebilir hale geldi.

Dolayısıyla erişimin engellenmesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu'nun (BTK) yanı sıra, sulh ceza hakimlikleri, RTÜK, Din İşleri Yüksek Kurulu ve Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı gibi birçok farklı kurum ve kuruluş aracılığıyla da yapılıyor.

İnternet kısıtlamaları konusunda çalışan NetBlocks'un araştırma direktörü Işık Mater, kayıt altına alınan erişim yasaklarının özellikle 2015 sonlarından itibaren bir yıl boyunca oldukça yoğun bir şekilde alındığını belirtirken, bu dönemde Twitter, Facebook, YouTube gibi platformların da erişime engellendiğini hatırlatıyor.

Engellenen site sayısının bazı dönemlerde görünür bir şekilde azaldığında da dikkat çeken Mater, bu durumda politik gelişmelerin katkısının büyük olduğunu söylüyor ve özellikle 2015-2016 yılları arasında "Her patlamadan, politik olaydan, tutuklamadan sonra engelleme vardı" ifadesini kullanıyor.

Ayrıca son olarak Suudi Arabistan'ın TRT ve Anadolu Ajansı'nı engellemesine karşılık Sky News Arabia ve Independent Turkish gibi sitelerin engellendiğini de hatırlatan Mater, hem dış hem de iç politikadaki sorunlara dikkat çekiyor.

Anayasa Mahkemesi'nin Wikipedia kararını hatırlatan İstanbul Barosu'ndan Köksal ise, mahkemenin internet sitelerine erişiminin engellenmesine ilişkin ortaya koyduğu denge kriterlerine hem idare hem de sulh ceza hakimliklerinin uyması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor.

Eleştirel gazeteciliğin ihanetle eş değer görüldüğünü belirten RSF Türkiye temsilcisi Önderoğlu, "Sulh Ceza Hakimleri de, bu süreçte gerekçesiz bir kararla, yüzlerce internet haberi erişilmez kılabilecek keyfiyette hareket edebiliyor. İyimserliği korumak istiyoruz ancak göstergelerin çoğu daha da zorlu günlere işaret ediyor" yorumunda bulunuyor.

Yüzlerce habere erişim engeli

Erişim engeli getirilen içerikler arasında, haber sitelerinin yanı sıra haber sayfaları da bulunuyor.

İfade Özgürlüğü Derneği'nin (İFÖD) Engelli Web 2018 raporunda erişime engellenen içeriklere dair yapılan analizinde, 2018'de en çok engellenen haber sitelerinin sırasıyla Sözcü, Cumhuriyet ve Hürriyet olduğu belirtiliyor. 

2014 ve 2018 yılları arasındaki dört yıllık süre dikkate alındığında ise, haberi en çok engellenen siteler listesinin başında 721 haber ile yer alan Hürriyet’in ardından 641 ile Sabah, 585 ile T24, 580 ile Sözcü ve son olarak 549 haber ile Cumhuriyet geliyor.

İFÖD'ün BM 2020 Evrensel Periyodik İnceleme Mekanizması (EPİM) Kapsamında hazırladığı Türkiye raporunda ise, 2015'te toplamda yaklaşık 80 bin olan engellenmiş internet sitesinin, 2019 yılında yüzde 358 oranında artarak toplamda 288 bine ulaştığı belirtiliyor. Bir karşılaştırma yapmak gerekirse: 2006'da sadece dört site engellenmişti. 

Raporda, aynı zamanda, "Engellenen haber içeriklerinin çoğu siyasi liderlere, hükümete ve devlet kurumlarına yönelik eleştirilerden oluşmaktadır" ifadesi yer alıyor.

Defne Altıok

 Deutsche Welle Türkçe




Bu haber 121 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLEŞME Haberleri

YAZARLAR

EN GÜVENDİĞİNİZ SİYASETÇİ KİM?


HABER ARA
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/06/2020 Başakşehir FK vs Alanyaspor
 12/06/2020 Beşiktaş vs Antalyaspor
 12/06/2020 Çaykur Rizespor vs Galatasaray
 12/06/2020 Fenerbahçe vs Kayserispor
 12/06/2020 Gaziantep FK vs MKE Ankaragücü
 12/06/2020 Gençlerbirliği vs Konyaspor
 12/06/2020 Göztepe vs Trabzonspor
 12/06/2020 Sivasspor vs Denizlispor
 12/06/2020 Yeni Malatyaspor vs Kasımpaşa
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/06/2020 Giresunspor vs İstanbulspor
 19/06/2020 Adana Demirspor vs Osmanlıspor FK
 19/06/2020 Altay vs Akhisarspor
 19/06/2020 Balıkesirspor vs Menemenspor
 19/06/2020 BB Erzurumspor vs Eskişehirspor
 19/06/2020 Boluspor vs Altınordu
 19/06/2020 Giresunspor vs Adanaspor
 19/06/2020 İstanbulspor vs Hatayspor
 19/06/2020 Keçiörengücü vs Bursaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/07/2020 Bandırmaspor vs Kahramanmaraşspor
 18/07/2020 Bayburt Özel İdare Spor vs Sivas Belediyespor
 18/07/2020 Eyüpspor vs Van Spor
 18/07/2020 Kastamonuspor vs Etimesgut Belediyespor
 18/07/2020 Kırşehir Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 18/07/2020 Niğde Anadolu FK vs Bodrumspor
 18/07/2020 Sakaryaspor vs Kardemir Karabükspor
 18/07/2020 Tuzlaspor vs Uşak Spor
 25/07/2020 Ankara Demirspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/07/2020 Çankaya FK vs Tokatspor
 18/07/2020 Düzcespor vs Manisaspor
 18/07/2020 Erzin Spor vs Artvin Hopaspor
 18/07/2020 Karaköprü Belediyespor vs Serik Belediyespor
 18/07/2020 Silivrispor vs 52 Orduspor FK
 18/07/2020 Şile Yıldızspor vs Kızılcabölükspor
 18/07/2020 1928 Bucaspor vs Sultanbeyli Bld.
 18/07/2020 24Erzincanspor vs Yomraspor
 18/07/2020 68 Aksaray Belediyespor vs Çatalcaspor
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
661 Okunma
247 Okunma
211 Okunma
204 Okunma
200 Okunma
194 Okunma
190 Okunma
182 Okunma
157 Okunma
143 Okunma
143 Okunma
142 Okunma
133 Okunma
132 Okunma
126 Okunma
124 Okunma
124 Okunma
122 Okunma
120 Okunma
120 Okunma
116 Okunma
115 Okunma
112 Okunma
112 Okunma
111 Okunma
110 Okunma
109 Okunma
108 Okunma
107 Okunma
106 Okunma
106 Okunma
SON YORUMLANANLAR
YUKARI YUKARI