Bugun...



SENTETİK BİYOLOJİ ÇAĞI VE TASARLANMIŞ İNSANLAR

Hızla gelişen bir araştırma alanı olan sentetik biyoloji nedir? 1953 yılında DNA keşfedildiğinde dünyada büyük yankı uyandırmıştı.

facebook-paylas
Güncelleme: 11-09-2020 16:35:20 Tarih: 10-08-2020 13:13

SENTETİK BİYOLOJİ ÇAĞI VE TASARLANMIŞ İNSANLAR

Sentetik biyoloji, diğer adıyla yaşam mühendisliği ile akıl sınırlarını zorlayan bir gelecek tasarlanıyor.  Bundan 67 yıl önce James D. Watson ve Francis Crick’in DNA’yı keşfi ile başlayan ve bugün gelinen noktada sadece bakterilerin DNA’larını değiştirmekle kalınmadı aynı zamanda tasarlanmış insanlar dünyaya getirildi. Yanlış duymadınız, sadece insanlar üzerinde de değil daha pek çok endüstriyel alanda yaşam mühendisliği çağı başlıyor. Peki sentetik biyoloji nedir? Örnekleri nelerdir?
 
Sentetik Biyoloji Nedir?
 
Hızla gelişen bir araştırma alanı olan sentetik biyoloji nedir? 1953 yılında DNA keşfedildiğinde dünyada büyük yankı uyandırmıştı. Birkaç on yıl sonra tüp bebek mucizesi ile çocuk sahibi olamayan ailelere umut ışığı oldu. Aradan geçen birkaç yılın ardından 1997’de ciddi tartışmaları beraberinde getiren koyun Dolly klonlandı. Bilim insanları sınırları zorlmaya devam ederek 2001 yılında insan genom projesini sonlandırdır ve 10 yıl önce sentetik mikrop hücresi üretildi. Günümüzde ise artık suni biyolojik yollarla organizmaların ve cihazların yeniden tasarlanarak inşa edilmesi mümkün hale geldi. Farklı mühendislik disiplinlerinin biyolojiye uyarlanabiliyor olmasıyla yeniden yaratım sürecinde uçsuz bucaksız bir tasarlama alanı oluştu. Bu da bilim dünyasına heyecan veriyor.  Sentetik biyoloji ile amaçlananlar ise şöyle;

Doğada bulunan biyolojik sistemlerin yeniden düzenlenmesi
Doğada bulunmayan biyolojik yapıların ve sistemlerin tasarlanması

 Hücrelere yeni genetik şifrelerin eklenmesi veya çıkarılması
Bakteri ve mantarlara insan proteinleri yaptırmak
Bakterilere mazot ürettirmek
Mantarlara antibiyotik ürettirmek
Hayvanlarda insan doku ve organları üretmek
Bakteri ve mantarlara insan proteinleri yaptırmak
 
Sentetik Biyoloji Mühendisi İlgi Alanları

Geçtiğimiz yüzyılda bilgisayar ve yapay zekâ araştırmaları hız kazanmışken 21. yüzyılda yaşam mühendisliği çalışmaları büyük önem taşıyor. Bilim insanları ve mühendisler, gelecekte doğabilecek ihtiyaçları karşılayabilmek için disiplinler arası yenilikçi çözümler üretmek için güçlerini birleştirdi. Yaşam mühendisliğine istatistik, makine öğrenme yaklaşımları, yapay zekâ gibi diğer mühendislik ilkeleri uygulanabilmektedir.  Sentetik biyoloji mühendisi ilgi alanları şöyledir;

Moleküler biyoloji
Moleküler genomik
Biyoteknoloji
Matematik
Biyoinformatik
Mühendislik
Bilgisayar bilimi
 
Sentetik Biyoloji Örnekleri Ve Tasarlanmış Bebekler
 
Yaşam mühendisliğinin kapıları, DNA şifresinin çözülmesi ile aralandı. Genom hücrelerimiz 23 çift kromozomdan oluşur ve bir kromozomda birçok gen bulunmaktadır. Bu genler bizlerin göz, ten rengi ya da kalıtsal rahatsızlıklarımızı ortaya çıkarmaktadır. İşte bilim insanları artık sentetik biyoloji sayesinde bunlara sebep olan genleri biliyor ve değiştirebiliyor. Ya da farklı canlı türleri üzerinde gen değişiklikleri yapabiliyor. Teknolojisi bile geliştirilmiş olup CRISPR-Cas9 genom düzenleme aracı ile hızlı, ucuz ve daha doğru sonuçlar elde edilebiliyor. Günümüze kadar üretilen sentetik biyoloji örnekleri ve planlananlar;

Amerikalılar bira mayasına örümcek DNA’sı ekledi ve çelik kadar güçlü sentetik ipek üretti. Böylece kurşun geçirmez kıyafetler tasarlanması planlanıyor
Örümcek geni taşıyan keçi üreterek, keçi sütünden örümcek ağı üretildi
 
Çin’de tasarlanmış ikiz bebek dünyaya geldi. HIV (AIDS) geni çıkarılan bu bebekler ve onların çocukları artık HIV olmayacak
Ginkgo Bioworks şirketi, bira mayasına doğal çiçek kokusu ekleyerek doğal parfüm üretmeyi planlıyor
Fiberglasta mantar yetiştirerek canlı mobilya üretilmesi için çalışmalar sürüyor. Tıpkı Yüzüklerin Efendisi’nde olduğu gibi.

İpek böceklerine, örümcek ağı geni aktarıldı. Böylece üretimi ve temini kolaylaşmış oldu.

Sentetik Biyoloji Ürünleri
 
Sentetik biyoloji alanında yaşanan gelişmelerle şirketlerin ilgisi de arttı. Geleceğin teknolojisinden pay almak isteyen şirketler özellikle enerji, su ve kimyasal sektörlerine giderek daha fazla yatırım yapıyor. Bu nedenle ilerleyen yıllarda daha fazla sentetik ürünlerle karşılacağımız tahmin ediliyor. Biyolojik fabrikar ile çevremizdeki pek çok şeyi üretmemizin hayal olmaktan çıktığı bu yüzyılda bazı sentetik biyoloji ürünleri;
 
Synthetic Genomics, yakın zamanda sayısallaştırılmış dizi verilerini DNA veya RNA dizileri olarak “basabilen” ve bakterilere ekleyen bir makine olan BioXP’yi satışa çıkardı
Memphis Meats ve Finless Foods, laboratuvar ortamında balık üretiyor. Kaynak yüksek kaliteli balık hücreleri ve besin açısından zengin besleyici hücreler büyütülüp çoğaltılıyor
 
C16 Biosciences şirketi de laboratuvar ortamında palmiye yağı üretmektedir
Ecovative adlı şirket alternatif et ürünleri, biyolojik olarak parçalanabilen ambalaj malzemeleri üretmektedir
Egenesis şirketinde ise insan uyumlu organlar geliştirilmektedir
 
Sentetik Biyoteknoloji Nedir?
Disiplinlerarası bir bilim olan sentetik biyoteknoloji nedir?  Biyoteknoloji, tek veya çok hücreli canlılarda bulunan doku veya hücreleri yardımıyla ticari ürünler elde edilmesidir. Yani örneğin bir bakteriye büyüme hormonu aşılamasının yapılması sentetik biyoloji işlemi iken biyoteknoloji ise bu işlemin daha fazla miktarda ve daha ekonomik bir şekilde üretilmesini sağlayacak süreçtir. Biyoteknoloji gıda, çevre, tıbbi ve endüstriyel kollarda çalışmalarda bulunmaktadır.

Sentetik Biyoloji Türkiye Çalışmaları
 
Tıp tarihinde ilk kez sentetik biyoloji Türkiye çalışmaları 2019 yılında yapıldı. Acıbadem LabCell Laboratuvarı, Prof. Dr. Ercüment Ovalı’nın önderliğinde yürüttülen çalışma ALL ve NHL kan kanser hastalarında uygulanır ve başarılı sonuç elde edilir. Hala daha adenolökodistrofi, duchenne musküler distrofi, talesemi ve hemofili gibi diğer hastalıklar için çalışmalar devam etmektedir.

Sentetik Biyoloji İle Sentetik İnsan Geleceği
 
Tüm dünyada ciddi tartışmaları da beraberinde getiren Çin’in tasarlanmış ikiz bebekleri hem korkutucu hem de heyacan verici. Yapılan araştırmalarda, genetiği değiştirilen farelerde başarılı sonuçlar elde edildi. Saatlerce aralıksız koşabilen ve aşırı kaslı fareler yaşam mühendisliği ile neler yapılabileceğini gözler önüne serdi.  Peki neden daha zeki, daha güçlü, daha hızlı insanlar üretmek mümkün olmasın diyen ülkeler ve bilim insanları aralıksız çalışamalarına devam ediyor. Özellikle genom çalışmalarının yasak olmadığı Çin’de. Ancak Tükeniş filmine de konu olan sentetik insanlar, gerçek insanlar için bir tehdit olabilir mi merak konusu.

Sentetik Biyoloji İle Gelen Tehlike
Her ne kadar heyecan verici bir gelecek vaad etse de sentetik yaşamalar pek çok kişinin endişenlenmesine neden oluyor. Çünkü genleri ile oynanan canlıların zaman içerisinde neye evrileceğini kimse bilmiyor. Genellikle yaşanması beklenen sorunlar;

Doğanın dengesinin bozulması
Tehlikeli yeni türlerin var olması
Genetik materyelin dışarıya kaçması
Yeni monopoller oluşması
Fazlaca ham madde gereksinimi

-yenidöngü




Bu haber 154 defa okunmuştur.


Etiketler :

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER TURKISH NEWS Haberleri

YUKARI YUKARI