Bugun...



SAHTE VİRÜS HABERLERİ NASIL AYIRT EDİLİR?

İnternet, sosyal medya ve anlık mesajlaşma imkanı, sahte haberlerin yayılmasını kolaylaştırıyor

facebook-paylas
Güncelleme: 21-03-2020 20:46:03 Tarih: 21-03-2020 15:03

SAHTE VİRÜS HABERLERİ NASIL AYIRT EDİLİR?

Çin’in Vuhan kentinde tespit edildikten sonra dünya çapında yayılan yeni koronavirüs, tüm önlemlere rağmen etkisini sürdürüyor.
 
Toplam vaka sayısı bugün itibarıyla 277 bini geçerken, iyileşenlerin 91 bini geçtiği, 11 bin 400’den fazla kişinin de hayatını kaybettiği bildirildi.
 
Ancak salgının yanı sıra koronavirüsle ilgili yanlış haberler de yayılmayı sürdürüyor. İnternet, sosyal medya ve anlık mesajlaşma imkanı da sahte haberlerin yayılmasını kolaylaştırıyor.
 
Söz konusu haberlerde genellikle doğru ve yanlış bilgiler bir arada sunulduğu için onları ayırt etmek de zorlaşıyor. Ancak bu haberlerde yer alan bilgiler, halk sağlığını tehdit edecek boyutta etkiler yaratabilir.
 
Peki bu haberlerin yanlış olduğunu anlamanın yolu var mı ve haberleri okurken nelere dikkat etmek gerek? Science Alert’in The Conversation’dan aktardığına göre birkaç adımda bu haberleri gerçeklerden ayırt etmek mümkün.
 
Kaynak: Görülen haberlerin kaynağını sorgulamak gerekiyor. Haberde atıf yapılan bilimsel kaynakların internet sitelerine bakılabilir. Böylece habere konu edilen araştırmaların gerçek olup olmadığı anlaşılabilir. Ancak kaynak, “bir arkadaşın arkadaşı” ise iddiaların söylentiden ibaret kalması muhtemel.
 
Logo: Haberde yer verilen dernek veya bilimsel kurumların logolarını kontrol etmek gerekebilir. Bunun için kurumun resmi sayfalarına bakmakta fayda var.
 
Sahte sosyal medya hesapları: Birçok yanlış bilgi, gerçek kişileri veya medya kuruluşlarını taklit eden hesaplardan yayılıyor. Bu yüzden haberi paylaşan hesapların gerçek olup olmadığına dikkat etmeli.
 
Paylaşmanızı isteyen içerikler: “Lütfen bunu paylaşın!” diye başlayan mesajlar ve gönderilerden de şüphe etmek gerekiyor. Viral olan paylaşımlar genellikle böyle yayılıyor.
Söz konusu sahte bilgileri ayırt etmek için Harvard Üniversitesi Yaz Okulu’nun internet sitesinde de küçük çaplı bir kılavuz yayımlandı. Üniversitenin sıraladığı maddeler şu şekilde:
 
“Hakkımızda” bölümünü okuyun: Buna göre yayıncının akademik atıf standartlarını karşılayıp karşılamadığına dikkat etmeli. Bu yüzden internet sitelerinin “hakkımızda” bölümlerini okumak ve hiciv sitesi olmadığından emin olmak gerekiyor. Ayrıca makalenin yazarının kim olduğuna bakmak ve böyle bir kişinin varlığından emin olmak, diğer yazıları incelemek de yararlı olabilir.
 
Haberin güncelliğini sorgulayın: Bazı güvenilir olmayan mecralarda geçmişte gerçekleşen olayların yeniden sunulduğu görülebiliyor. Bu olayların bağlamından koparılmadığından da emin olmak gerek.
 
Alıntılara dikkat edin: Özellikle karmaşık konularda tırnak işaretlerinin ve katkıda bulunan kaynakların eksik olduğunu fark ederseniz, bir şeyler yanlış olabilir.
 
Görüntülerle oynanmadığından emin olun: Bilginin kaynağını araştırarak bilim insanlarının sözlerinin çarpıtılmadığından emin olmak gerek. Ayrıca fotoşop çılgınlığının hızla yayıldığı bir dönemde görüntüleri kanıt olarak düşünmemek gerekiyor.
 
Sahte haberleri ifşa eden siteleri takip edin: Dünya çapında pek çok internet sitesi sahte haberleri ifşa etme görevini üstleniyor. Bunları takip etmek veya şüphelenilen haberin başlığını arama motorunda aratmak işe yarayabilir.
 
Ajitatif anlatımlardan ve yazım yanlışlarından şüphelenin: Saygın kurumların çok tekrarlanan yazım ve dilbilgisi standartları daha yüksek. Ayrıca tamamen büyük harflerle yazılan ve ünlemlerle süslenen içerikler de şüpheleri artırmalı.
 
Kime güvenmeli?
 
Science Alert’e göre Kovid-19’la ilgili bilgi edinmek için bakılabilecek en güvenilir kaynaklar arasında resmi sağlık siteleri ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) internet sitesi yer alıyor.
 
Ana akım medya ya da resmi siteler bile bazı şeyleri yanlış anlayabilir. Ancak sosyal medyada ya da mesajlaşma uygulamalarında görülen kaynağı belirsiz bilgilerden çok daha güvenilir.
Kötü niyetli bazı odaklar insanları para harcamaya teşvik etmek için sahte haberlerle yönlendirmeye çalışabilir. Örneğin New York başsavcılığı diş macunu, diyet takviyeleri ve kremlerin Kovid-19'u önleyeceği ve tedavi edeceği iddiaları için uyarı yayımlamak zorunda kalmıştı.
 
Bu tür iddiaların sonuçları insanların para harcamasından daha ağır olabilir. Örneğin İran’da Kovid-19’dan kurtulmak için kaçak içki içen onlarca kişi hayatını kaybetmişti.
 
Ne yazık ki şimdiye kadar gelen en temel tavsiyeler, söz konusu iddialar gibi mucizeler vadetmiyor.
 
Bu temel tavsiyelerse şu şekilde:
 
Ellerinizi sık yıkayın, imkanınız yoksa dezanfektan kullanın.
Yüzünüze dokunmaktan kaçının.
Hapşırıp öksürürken tek kullanımlık mendil kullanın, mendil yoksa dirseğinizin içini kullanın.
Diğer insanlarla makul bir mesafede durun, tokalaşmayın, sarılmayın.
Kalabalık ortamlardan kaçının.
Zorunlu değilseniz seyahat etmekten kaçının.
Evde kalmaya özen gösterin.
Independent Türkçe, Science Alert, Harvard Üniversitesi



Bu haber 41 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLEŞME Haberleri

YAZARLAR

EN GÜVENDİĞİNİZ SİYASETÇİ KİM?


HABER ARA
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/04/2020 Alanyaspor vs Trabzonspor
 04/04/2020 Kayserispor vs Gençlerbirliği
 04/04/2020 MKE Ankaragücü vs Başakşehir FK
 04/04/2020 Galatasaray vs Gaziantep FK
 05/04/2020 Yeni Malatyaspor vs Göztepe
 05/04/2020 Kasımpaşa vs Fenerbahçe
 05/04/2020 Konyaspor vs Sivasspor
 05/04/2020 Denizlispor vs Beşiktaş
 06/04/2020 Antalyaspor vs Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/03/2020 Eskişehirspor 1 - 4 Adana Demirspor
 16/03/2020 Altınordu 1 - 1 Balıkesirspor
 15/03/2020 Osmanlıspor FK 1 - 1 Giresunspor
 15/03/2020 Akhisarspor 0 - 0 BB Erzurumspor
 15/03/2020 Adanaspor 1 - 1 Keçiörengücü
 15/03/2020 Menemenspor 2 - 2 İstanbulspor
 15/03/2020 Hatayspor 2 - 0 Ümraniyespor
 14/03/2020 Bursaspor 1 - 1 Boluspor
 14/03/2020 Fatih Karagümrük 2 - 2 Altay
 05/04/2020 Eskişehirspor - Altay Eskişehirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Altay yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/03/2020 Elazığspor 0 - 0 Ankara Demirspor
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
69 Okunma
55 Okunma
32 Okunma
31 Okunma
26 Okunma
24 Okunma
23 Okunma
22 Okunma
21 Okunma
21 Okunma
21 Okunma
20 Okunma
19 Okunma
19 Okunma
18 Okunma
17 Okunma
16 Okunma
445 Okunma
258 Okunma
113 Okunma
102 Okunma
97 Okunma
86 Okunma
82 Okunma
82 Okunma
80 Okunma
79 Okunma
78 Okunma
77 Okunma
76 Okunma
76 Okunma
75 Okunma
73 Okunma
69 Okunma
68 Okunma
65 Okunma
64 Okunma
63 Okunma
62 Okunma
62 Okunma
60 Okunma
60 Okunma
59 Okunma
59 Okunma
59 Okunma
58 Okunma
58 Okunma
58 Okunma
2174 Okunma
786 Okunma
595 Okunma
445 Okunma
419 Okunma
412 Okunma
396 Okunma
395 Okunma
381 Okunma
358 Okunma
353 Okunma
313 Okunma
310 Okunma
290 Okunma
275 Okunma
268 Okunma
258 Okunma
246 Okunma
229 Okunma
229 Okunma
226 Okunma
189 Okunma
180 Okunma
175 Okunma
171 Okunma
170 Okunma
159 Okunma
158 Okunma
154 Okunma
152 Okunma
148 Okunma
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
YUKARI YUKARI