Bugun...



SADECE ERDEMLİ KİŞİLER GERÇEK ARKADAŞ OLABİLİR

Yalnızca erdemli kişiler gerçek arkadaş olabilir: Aristoteles ve arkadaşlık üzerine...

facebook-paylas
Güncelleme: 29-03-2020 17:35:50 Tarih: 27-03-2020 22:45

SADECE ERDEMLİ KİŞİLER GERÇEK ARKADAŞ OLABİLİR


“Tüm zamanların en iyi düşünürü kimdir?” sorusu, birçok kişinin farklı yanıtladığı ve net bir cevabı bulunmayan bir sorudur. BBC Radyo 4, birkaç yıl önce bu konuyla ilgili bir anket yaptı ve anketin birincisi Karl Marx oldu (ankete katılanların BBC dinleyicileri olduğunu da unutmamak gerek).
Ancak Fran O’Rourke’ye göre bu sorunun tek bir doğru cevabı vardır. O’Rourke, şu zamana kadar yaşamış en iyi filozofun Aristoteles (doğum, MÖ 384) olduğunu söylemektedir. UNESCO, Aristoteles’in doğumun 2400. yılı olması sebebiyle 2016 yılını “Aristo’yu Anma Yılı” olarak ilan etti.

“Biz, yalnızca bir tür varlık değiliz. Birbirimize ihtiyaç duyarız ve izole bir şekilde yaşayamayız. Hayatta kalmamız için gereken temel ihtiyaçların dışında, düşünce ve dil gibi yüksek kapasitelerimizi uygulama gereksinimini de duyarız.”

Aristoteles’in birçok anlayışı günümüzde sürekli tekrarlanan cümlelere dönüşmüştür. Örneğin “İnsan, doğası gereği sosyal bir hayvandır” cümlesi O’Rourke’ye göre “o kadar çok yaygınlaşmıştır ki artık derin anlamı dikkate alınmamaktadır.”

36 yıldır felsefe profesörü olarak eğitim verdiği University College Dublin’den yakın bir zamanda emekli olan O’Rourke, “sakallı olanın” güncel geçerliliğini vurgulayan ve denemelerden oluşan Aristotelian Interpratations (Irish Academic Press) isimli bir kitap yazdı.

Eğer Aristoteles hala yaşıyor olsaydı hem toplumun ahlak eğitimini umursamaması konusunda yorum yapar hem de Facebook kuşağına, sağlıklı dostluklar kazanmaları için bir takım önemli hatırlatmalarda bulunurdu.

O’Rourke, “Aristo’ya göre, bizim sosyal doğamız, varlığının en yüksek anlatımını arkadaşlıkta bulur,” demektedir. Ancak, sadece erdemli kişiler gerçek arkadaşlığa sahip olabilir. Gerçek arkadaşlık, anlamsız “beğeniler”in ulaşamayacağı bir şeydir.

Aristo’yu bu kadar özel kılan nedir?
Bence bunun sebebi hem onun sağduyusu hem de gerçeklik düşüncesi konusundaki tutumudur. Aristoteles’in başlangıç noktası, yaşadığımız ve bildiğimiz dünyadır. Dünyayı yaşamak en önemli şeydir. Ancak Descartes bu düşünceye karşı çıkmış ve doğrudan bildiğimiz şeylerin nesneler değil fikirler olduğunu savunmuştur.

Kant ise bizim dışımızdaki hiçbir şeyin varlığına dair yeterli bir kanıtın olmamasını felsefi bir skandal olarak görmüştür. Heidegger‘e göre, asıl skandal bu gibi kanıtların aranmış olmasıdır. Aristoteles’e göre ise ‘Doğanın var olduğunu kanıtlamaya çalışmak oldukça saçmadır.’ Fransız filozof Bergson, çözülmesi en zor sorunların var olmayan sorunlar olduğunu söylemektedir. Yani Descartes yanlış bir soru sormuştur ve felsefeyi tamamen yanlış bir zemine kurmuştur.

Modern felsefenin hatası, anlaşılabilirlik ve gizemi birbirinden ayırmaktır. Aristoteles, kozmosun, insan zihninin kapasitesinden çok daha büyük olduğu gerçeğinden oldukça memnundu ancak kozmosun tamamen anlaşılabilir olduğu konusunda emin değildi. Ona göre sınırlandırılmış olan bizim zekamızdı, tanrılar ise engin bilgiye sahipti.

Bergson, Aristoteles’in düşüncesinin ‘insan zekasının doğal metafiziğini’ gösterdiğini düşünmüştür. Bu düşünce, Aristoteles’e dayanan günlük dilin birçok temel kategorisi tarafından da doğrulanmıştır: Aristoteles ‘gerçek’, ‘potansiyel’, ‘önemli’, ‘kazara’, ‘kategori’ vb. birçok terimi çözümlemiştir, Koestler ise buna ‘varlığın dil bilgisi’ demektedir.

Bir gün bir öğrencim bana ‘Shakespeare neden bu kadar büyütülüyor? Eserleri sadece yan yana dizilmiş birkaç ünlü söz değil mi?’ diye sordu. Bunun aksine, Aristoteles’in düşüncesi ve dili ise, günlük bakış açımıza sinmiştir: bir arkadaş diğer bir benliktir, alışkanlık ikinci doğadır, tek bir kırlangıç yazı başlatmaz.

Birçok kişi bunun farkında olmasa da, bakış açılarına göre Aristocudurlar. Aristoteles, günlük sağduyuya sistematik ve yansıtılmış bir ifade kazandırmıştır. Bu sebeple Aristoteles’in, Batı’nın entellektüel babası olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.” -O’Rourke

O halde Aristoteles son dönemlerde neden gözden düşmüştür?
Aristoteles geçtiğimiz yüzyıllarda gözden düşmüştür ancak son zamanlarda, onun düşüncesine olan ilgi yeniden canlanmıştır ve hala sayısız destekçileri vardır. Aristoteles’in bazı açıklamalarının modası geçmiştir ama temel kavramlarının çoğu daimi bir değere sahiptir.

Örneğin, Aristoteles’e göre varoluşun meşhur dört nedeninden biri olan “form” kavramı, biyologlar tarafından büyük bir ilgi görmüş ve kabullenilmiştir. Dahası, moleküler genetiğin öncülerinden olan Max Delbrück, Aristoteles’in DNA’da bulunan bir ilkeyi keşfetmesi sebebiyle ölümünden sonra Nobel Ödülü’yle ödüllendirilmesi gerektiğini söylemiştir.

Aristoteles, etik ve politika hakkında da birçok yazı yazmıştır. Bu yazılar günümüzde de geçerli midir?
Köleliği bir kurum olarak kabul eden ve kadınları erkeklere eşit olarak görmeyen birinden bir şeyler öğrenebilir miyiz? Aristoteles, tam anlamıyla bir demokrat bile değildi. Ancak birçok düşüncesi hala geçerlidir. Yakında ABD’de yapılacak olan seçimi düşündüğümüzde, Amerikan anayasasında kullanılan özgün fikirler için Aristoteles’ten ilham alındığını hatırlamakta fayda vardır.

Bir tarihçiye göre, 18. yüzyılda yaşamış olan herhangi bir devlet adamı “Aristoteles’in sağlam Helenik elinden” kurtulamazdı. ABD’nin ikinci başkanı John Adams erdem, adalet, siyasi arkadaşlık ve istikrar gibi ideallere referans vererek, Amerikan Devrimi’ni meşrulaştırmak için Aristoteles’e başvurmuştur.
Dördüncü başkan olan ve “Anayasa’nın Babası” olarak bilinen James Madison ise, Aristoteles’in Politika‘sını meclis üyelerinin okuması gereken bir eser olarak belirlemiştir. Ayrıca, politikada “Kamu yararı ve toplumun refahı, ulaşılması gereken ilk amaçtır,” anlamına gelen Aristoteles’in eudaimonist prensibini benimsemiştir..

Aristoteles’in etikleri eudaimonist olarak adlandırılmaktadır, çünkü bu prensip mutluluğa odaklanmaktadır. Aristoteles’e göre mutluluk, temel insani değerlerin uygulamasında mevcuttur. Ayrıca, tüm politik ortaklıkların, insanlığın ahlaki mükemmelliği için kurulduğunu savunmaktadır. Bu savunma, insanların doğuştan politik olmadığını ancak hayatta kalmak ve korunabilmek için sonradan politikaya başvurduğunu düşünen bazı modern görüşlerle ters düşmektedir.

‘Erdem Etiği’ne olan ilgide son dönemlerde bir canlanma yaşanmış ve insan gelişimi ve tamamlanması için Aristocu görüşlere bakılmaya başlanmıştır. Bu arada, geçtiğimiz günlerde Irish Times’da yayımlanan “ABD başkanlık seçimlerinin karakterinin sorgulanması” başlıklı baş yazı oldukça dikkatimi çekti. Bu örnekten de görebileceğimiz üzere, Aristoteles’in değerler için oluşturduğu temel şema, toplumsal hayata ve toplum yararına birçok katkıda bulunmaktadır.

Aristo’nun etiğinin ilgi çekici olması, bu etiğin, özgürlüğü ve sorumluluğu bireylerin hayatlarının merkezine koymasından kaynaklanmaktadır. Göreve ve yarara odaklanan teorilerin aksine, Aristo’nun etiği, neden ahlaklı olmalıyız sorusuna kişisel sebepler ve teşvikler sunması sebebiyle çekicidir. Bu etik, bireysel mutluluğa yoğunlaşmıştır. Ahlakı, zorunluluğa ve faydaya dayandırmaktansa, görevin veya faydanın yerine geçen kişisel değerlere odaklanmaktadır. Aristoteles, kişiselliğin çatışan ögeleri arasındaki gerilimi inkar etmemektedir ve bu sebeple ahlaki eğitime ihtiyaç olduğunu düşünmektedir.

Aristoteles’in arkadaşlık kavramında günümüzle bağdaşan bir şeyler var mıdır?
Aristoteles’e göre birden çok arkadaşa sahip olmak iyi bir şeydir. Kişi, diğer her şeye sahip olsa da arkadaşsız bir hayat yaşamayı istemez.

Ancak Aristoteles’in arkadaşlık kavramı Facebook’taki arkadaşlık modelinden farklıdır. Aristoteles, arkadaşlığı üç farklı sınıfa ayırmaktadır: zevk için arkadaşlık, fayda için arkadaşlık ve erdem içoin arkadaşlık. Yani, arkadaşımızı, keyifli bir ilişkiye sahip olduğumuz için; bize faydalı olduğu için; veya onu erdemli bir insan olarak görüp özündeki iyiliğe değer verdiğimiz için sevebiliriz

Aristoteles’e göre zevk ve fayda için olan arkadaşlıklar sadece tesadüfidir. Bu arkadaşlıklar, bir tarafın artık zevk vermemesi ve faydalı olmaması durumunda kolayca bozulabilir.

Aristoteles, yaşlı insanların genellikle fayda için arkadaş olduklarını, gençlerin ise zevk için arkadaşlıklar kurduğunu söylemektedir. Yaşlı insanlar her zaman karşı taraftan memnun olmayabilir ancak onlara eşlik edecek bir insana ihtiyaç duyduklarından arkadaşlıklarını bozmazlar.

Diğer bir yandan ise, genç insanlar duyguları tarafından yönetilir ve en kısa sürede keyif veren şeyi ararlar. Çok çabuk aşık olurlar ve çok çabuk unuturlar. Tüm bunlar aynı gün içinde bile gerçekleşebilir. Aristoteles’in bazı yorumları günümüzdeki Facebook kuşağına son derece uygun değil mi?

Zevk veya fayda arkadaşlıklarının aksine, gerçek arkadaşlıklar da vardır. Aristoteles’in iddiasına göre erdemli olan insanların gerçek arkadaşlıkları varken, sahtekarlar arkadaşlık kuramaz. Gerçek arkadaşlar birbirleri için en iyisini dilerler ve bu arkadaşlık onlar iyi oldukları sürece bozulmaz. Bu sebeple, bu tip arkadaşlıklar çok daha sağlamdır.

Yazar: Joe Humphreys
Çevirmen: Deniz Saldıran
Kaynak: The Irish Times 
düşünbil




Bu haber 110 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER ARAŞTIRMA Haberleri

YAZARLAR

EN GÜVENDİĞİNİZ SİYASETÇİ KİM?


HABER ARA
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/06/2020 Başakşehir FK vs Alanyaspor
 12/06/2020 Beşiktaş vs Antalyaspor
 12/06/2020 Çaykur Rizespor vs Galatasaray
 12/06/2020 Fenerbahçe vs Kayserispor
 12/06/2020 Gaziantep FK vs MKE Ankaragücü
 12/06/2020 Gençlerbirliği vs Konyaspor
 12/06/2020 Göztepe vs Trabzonspor
 12/06/2020 Sivasspor vs Denizlispor
 12/06/2020 Yeni Malatyaspor vs Kasımpaşa
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/06/2020 Giresunspor vs İstanbulspor
 19/06/2020 Adana Demirspor vs Osmanlıspor FK
 19/06/2020 Altay vs Akhisarspor
 19/06/2020 Balıkesirspor vs Menemenspor
 19/06/2020 BB Erzurumspor vs Eskişehirspor
 19/06/2020 Boluspor vs Altınordu
 19/06/2020 Giresunspor vs Adanaspor
 19/06/2020 İstanbulspor vs Hatayspor
 19/06/2020 Keçiörengücü vs Bursaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/07/2020 Bandırmaspor vs Kahramanmaraşspor
 18/07/2020 Bayburt Özel İdare Spor vs Sivas Belediyespor
 18/07/2020 Eyüpspor vs Van Spor
 18/07/2020 Kastamonuspor vs Etimesgut Belediyespor
 18/07/2020 Kırşehir Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 18/07/2020 Niğde Anadolu FK vs Bodrumspor
 18/07/2020 Sakaryaspor vs Kardemir Karabükspor
 18/07/2020 Tuzlaspor vs Uşak Spor
 25/07/2020 Ankara Demirspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/07/2020 Çankaya FK vs Tokatspor
 18/07/2020 Düzcespor vs Manisaspor
 18/07/2020 Erzin Spor vs Artvin Hopaspor
 18/07/2020 Karaköprü Belediyespor vs Serik Belediyespor
 18/07/2020 Silivrispor vs 52 Orduspor FK
 18/07/2020 Şile Yıldızspor vs Kızılcabölükspor
 18/07/2020 1928 Bucaspor vs Sultanbeyli Bld.
 18/07/2020 24Erzincanspor vs Yomraspor
 18/07/2020 68 Aksaray Belediyespor vs Çatalcaspor
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
647 Okunma
243 Okunma
208 Okunma
200 Okunma
194 Okunma
193 Okunma
187 Okunma
181 Okunma
156 Okunma
143 Okunma
142 Okunma
141 Okunma
131 Okunma
129 Okunma
124 Okunma
123 Okunma
121 Okunma
119 Okunma
119 Okunma
119 Okunma
114 Okunma
113 Okunma
111 Okunma
111 Okunma
109 Okunma
107 Okunma
106 Okunma
106 Okunma
106 Okunma
106 Okunma
104 Okunma
SON YORUMLANANLAR
YUKARI YUKARI