Bugun...



GÜNEŞ TERS KÖŞE YAPACAK, MANYETİK KUTUP KAYIYOR

Dünya'nın kuzey manyetik kutbu, Sibirya'ya doğru çok hızlı bir şekilde kayıyor

facebook-paylas
Güncelleme: 07-02-2020 15:47:49 Tarih: 06-02-2020 15:01

GÜNEŞ TERS KÖŞE YAPACAK, MANYETİK KUTUP KAYIYOR

Dünya'nın kuzey manyetik kutbu, Kanada'dan Sibirya'ya doğru hızla kayıyor. Manyetik kutup o kadar hızlı yer değiştiriyor ki, ABD Ulusal Jeo-Mekansal Zeka Ajansı ve İngiltere Savunma Coğrafya Merkezi'nden bilim insanları gezegenin manyetik alanını tanımlayan ve tüm modern navigasyon sistemlerinin çalışmasını sağlayan, Dünya Manyetik Modelini güncellemek zorunda kaldıklarını açıkladı.

Dünya'nın kuzey manyetik kutbu, Kanada'dan Sibirya'ya doğru hızla kayıyor. Manyetik kutup o kadar hızlı yer değiştiriyor ki, ABD Ulusal Jeo-Mekansal Zeka Ajansı (NGA) ve İngiltere Savunma Coğrafya Merkezi'nden (DGC) bilim insanları gezegenin manyetik alanını tanımlayan ve tüm modern navigasyon sistemlerinin çalışmasını sağlayan, Dünya Manyetik Modelini güncellemek zorunda kaldıklarını açıkladı.

Dünya Manyetik Modelinin son güncellemesi 2015 yılında yapılmıştı ve bu güncellemenin 2020 yılına kadar sorunsuz kullanılması bekleniyordu, ancak manyetik alan son zamanlarda hızlı bir değişime geçti. Bu yüzden araştırmacılar güncellemeyi hemen yapmak zorunda kaldıklarını açıkladı.

DÜNYA'NIN MANYETİK KUTUPLARI NEDİR?

Bu görünmez kuvvet, üzerinde durduğumuz zeminin yaklaşık 3 bin 200 kilometre altında bulunan çekirdekte olan biten hareketlilikten kaynaklanıyor.

Yaklaşık 5 bin 700 santigrat derece sıcaklıkta çoğunlukla sıvı ve demirden oluşan çekirdek, Ay'ın hacminin üçte ikisine yakın bir hacme sahip bulunuyor. Dünyanın manyetik alanını da burası oluşturuyor. Gezegenlerin ve özellikle dünyamızın manyetik alanlarının nasıl oluştuğu henüz tam anlamıyla açıklığa kavuşmuş olmamakla beraber, bu konuda birçok varsayım ortaya atıldı. Bu varsayımların en güçlüsü ise, gezegenlerin dev birer dinamo gibi davranarak kendi manyetik alanlarını oluşturdukları yönünde kendisini gösteriyor.

DÜNYA'NIN MANYETİK KUTUPLARININ OLUŞUMUNU AÇIKLAYAN KURAM: JEODİNAMO

Jeodinamo kuramına göre; sıvı demirin hareketi sonucu bir elektrik akımı oluşur ve bu akım manyetik alanların oluşumuna sebebiyet verir. Yüklü metal parçacıkların manyetik alanlardan geçmesiyle, devamlı ve döngüsel bir elektrik akımı ortaya çıkar. Çekirdekteki sıvı metalin daimi hareketine bağlı olarak bir miktar manyetik alan oluşur ve bu alan çekirdekte yeni akımlar oluşturur. Bu akımlar ise daha fazla manyetik alana sebep olarak geri beslemeli bir döngü ortaya çıkarır.

Bu döngü ise tıpkı mıknatısta bulunan manyetizma gibi davranır: İtici ve çekici güç.

Bu manyetizma Güney Kutbu yakınlarında Dünya'dan çıkar ve gezegeninin etrafını dolaşarak Kuzey Kutbu yakınlarından tekrar çekirdeğe döner. Coğrafik ve manyetik kutuplar birbirlerine yakın olsalar da aynı yerde değildir.

MANYETİK KALKAN GÖREVİ GÖRÜYOR

Bizi Güneş'ten ve diğer yıldızlardan gelen zararlı ışınımdan koruyan en önemli kalkan, manyetik alandır. Manyetik alanın, gezegenin çevresinde oluşturduğu doğal kalkana manyetosfer deniyor. Tüm gezegenler için basit bir manyetosfer tanımı, "Bir gezegenin kendi manyetik alanının oluşturduğu, elektrik yüklü parçacıkları içeren katman" şeklinde yapılabilir. Manyetosferler, manyetik alanın yapısına bağlı olarak yaklaşık küresel biçimdedir.

DÜNYA'NIN MANYETİK ALANI ÇOK HIZLI KAYMAYA BAŞLADI

Manyetik alan tarafından oluşan kutupsallık, evrensel bir sabit değildir. Tarih boyunca kutuplar pek çok kez yer değiştirdi, kuzey ile güney tersine döndü. Kutuplar, yaklaşık 40 bin yıl önce böyle bir teşebbüste bulunup başarısız oldu. En son yaşanan tam dönüşüm, yaklaşık 780 bin yıl önce gerçekleşti.

Dünyamızın manyetik alanı binlerce hatta milyonlarca yıldır yaklaşık aynı yoğunlukta kalabilir, ancak tam olarak bilinmeyen nedenlerle zaman zaman zayıflar ve bu zayıflamanın ardından muhtemelen birkaç bin yılda yön değiştirir.

Dünyanın manyetik alanı son on yılda endişe verici oranlarda zayıflıyor ve bu da Dünya'nın manyetik kutbunun yer değiştirmesi üzerine etkileri konusunda yaygın bir endişe oluşturuyor.

Colorado Boulder Üniversitesi ve Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA) Çevresel Bilgi Ulusal Merkezlerinde jeomanyetikçi olan Arnaud Chulliat, “Yer değiştirme arttıkça hata daha da çok artıyor.” diyor.

KUZEY KUTBU'NDAN SİBİRYA'YA DOĞRU KAYIYOR

2018 başlarında, NOAA ve Edinburgh'daki İngiliz Jeolojik Araştırmaları'ndan araştırmacıların, Dünya Manyetik Modeli'nin seyir hatalarının mümkün olabileceği noktaya kadar yanlış olduğunu ortaya çıkardı.

Güney Amerika'nın altındaki jeomanyetik kutup ve kuzey manyetik kutbunun hareketi daha da hızlandı. Kuzey manyetik kutbu yıllardır sürekli olarak Kuzey Kutbu'ndan Sibirya'ya doğru kayıyor. Bununla birlikte, son birkaç on yılda, yılda yaklaşık 15 ila 55 kilometre arasında bir hız kazandı.

KUTUPLARIN YER DEĞİŞTİRMESİ DÜNYANIN KORUMASINI ZAYIFLATACAK

Normal şartlarda Güneş'ten gelen malzeme Dünya'ya yaklaşık 16-18 saatte ulaşıyor ve manyetosferimiz tarafından manyetopoz olarak adlandırılan bir bölgede karşılanıyor. Dünya'nın manyetik alanı gelen malzemeyi etrafımızdan dolaşacak şekilde yönlendiriyor ve bizi koruyan bir kalkan gibi davranıyor. Ancak az bir miktar malzeme kutuplardan içeri girdikten sonra iyonosferde salınıyor. Kısaca savunma mekanizmamız bu şekilde işliyor. Kutupların terslenmesi de uzun bir sürede gerçekleştiği için Güneş'in etkisi doğrudan nüfuz etmiyor, koruyucu alan nedeniyle edemiyor.

Dünya'nın manyetik alanı gezegenimizi tehlikeli güneş ve kozmik ışınlardan dev bir kalkan gibi koruyor. Kutuplar değiştiğinde (veya değişim denemesi olduğunda) bu kalkan zayıflar. Bilim adamları bu aşamada manyetik alanın olağan gücünün onda birine kadar zayıflayabileceğini tahmin ediyor. Yer değiştirme denemesi esnasında manyetik kalkanımız yüzyıllar boyu tehlikeye girebilir ve bu süre boyunca uzaydan gelen radyasyonun gezegenimizin yüzeyine daha da yakınlaşmasına izin verebilir. Dünya'daki değişiklikler daha şimdiden Güney Atlantik'teki alanı zayıflattı. Bu dönemde radyasyona maruz kalan uydularda ise hafıza sorunları yaşanıyor.

Bu radyasyon henüz yüzeye erişmiş değil. Fakat bir noktada manyetik alan yeterince azaldığında, farklı bir hikaye karşımıza çıkabilir. Kozmik radyasyonun Dünya'yı nasıl etkilediği konusunda bu alanda uzman olan Boulder Üniversitesi ve Colorado Üniversitesi Atmosferik ve Uzay Fizik Laboratuvarı Direktörü Daniel Baker, gezegenin bir kısmının bu geri dönüşüm sırasında yaşanamaz hale gelmesinden korkuyor.

GÜNEŞ'TE YAŞANAN BİR PATLAMA KANADA'YI ELEKTRİKSİZ BIRAKMIŞTI

Güneş'in aktif olduğu yıllardan birinde, 1989'da, Güneş patlamasının etkisi Kanada'da görülmüş ve Kanada'nın bütün elektrik sistemi çökmüştü.

GEZEGENİN YAŞAM DESTEK SİSTEMİ BOZULUYOR

Bilim insanları daha önce kutup değiştirmeleri ile kitlesel yok oluşlar gibi felaketler arasında bir bağ kurmuyorlardı. Fakat günümüz dünyası, 780 bin yıl önce yaşanan son tam kutup değişiminden oldukça farklı bir çağa girdi.

Bugün üzerinde yaklaşık 7,6 milyar kişi yaşayan dünyanın atmosferi ve okyanus kimyası 1970'lerdekinin iki katı ölçüde değişiyor, gezegenin yaşam destek sistemi bozuluyor. Büyük şehirler, endüstriler ve yol şebekeleri kuruldu ve daha güvenli yaşam alanlarına erişim sağlandı. Ancak bunlar yapılırken bilinen tüm türlerin üçte biri yok olma yönüne itildi ve daha birçok habitat tehlikeye atıldı. Bu yıkıma bir de kozmik ve ultraviyole ışınım eklendiğinde, dünya üzerinde oluşacak yıkıcı tablo gözler önüne serilmiş oldu.

MANYETİK ALAN KORUMASININ AZALMASIYLA UYDULAR VE ELEKTRİK ŞEBEKELERİ BOZULABİLİR

Güneşten gelecek zararlı radyoaktif parçacıklar, insan yaşamının artık vazgeçilmez birer parçası olan ve sayısı gün geçtikçe artan uyduları bozabilir ya da bunlara kötü şekilde zarar verebilir. Manyetik alan korumasının azalmasıyla uydularda meydana gelen hasarlar, elektrik şebekelerini kontrol eden uydu zamanlama sistemlerini etkileyebilir.

Elektrik şebekeleri çalışmadığı zaman, cep telefonlarını, ev aletlerini ve çok daha fazla şey kullanılabilir olmaktan çıkar. Bir anda kesilen elektrikler yüzünden, hastaneler yedek güç kaynakları bulmak için mücadele edebilir ve çok sayıda yaşam tehlikeye girebilir.

Bütün bunlara bağlı olarak GPS teknolojisi de tehlikeye girebilir ve bu durum, askerî operasyonlardan bireylerin yol bulma kabiliyetine kadar her şeyi etkileyebilir.

İçinde bulunulan “verilerin her şeyi yönettiği bir çağda” insanların iletişim kurma şeklinden gezinme alışkanlıklarına ve hükümetlerin işleme şekline kadar her şey, verileri gönderme ve depolama şeklinde yatıyor. Bu yüzden eğer uydular hasar görür veya işlevsiz hale gelirse, bilinen yaşam sonsuza kadar değişebilir.

 

timeturk




Bu haber 174 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER ARAŞTIRMA Haberleri

YAZARLAR

EN GÜVENDİĞİNİZ SİYASETÇİ KİM?


HABER ARA
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 22 13 3 6 49 23 45 +26
2 Sivasspor 23 13 4 6 42 26 45 +16
3 Başakşehir FK 22 12 3 7 41 22 43 +19
4 Galatasaray 22 12 4 6 36 17 42 +19
5 Alanyaspor 23 11 6 6 41 22 39 +19
6 Fenerbahçe 22 11 6 5 41 26 38 +15
7 Beşiktaş 23 11 8 4 36 30 37 +6
8 Göztepe 22 9 6 7 29 24 34 +5
9 Gaziantep FK 23 8 8 7 34 36 31 -2
10 Yeni Malatyaspor 21 6 9 6 34 30 24 +4
11 Gençlerbirliği 22 6 10 6 31 39 24 -8
12 Denizlispor 22 6 10 6 21 30 24 -9
13 Çaykur Rizespor 21 7 11 3 21 32 24 -11
14 Antalyaspor 22 5 10 7 23 39 22 -16
15 Konyaspor 23 4 10 9 19 32 21 -13
16 MKE Ankaragücü 22 4 10 8 20 38 20 -18
17 Kasımpaşa 22 4 14 4 29 49 16 -20
18 Kayserispor 23 3 13 7 24 56 16 -32
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 23 13 4 6 33 20 45 +13
2 BB Erzurumspor 23 12 5 6 26 17 42 +9
3 Bursaspor 23 13 7 3 35 29 39 +6
4 Adana Demirspor 23 10 6 7 43 26 37 +17
5 Fatih Karagümrük 23 9 7 7 30 28 34 +2
6 Keçiörengücü 23 8 7 8 18 17 32 +1
7 Ümraniyespor 23 9 9 5 34 34 32 0
8 Akhisarspor 23 8 7 8 26 26 32 0
9 Menemenspor 23 9 9 5 26 29 32 -3
10 Altay 22 8 7 7 25 23 31 +2
11 Giresunspor 21 7 7 7 24 27 28 -3
12 Balıkesirspor 22 7 8 7 21 25 28 -4
13 İstanbulspor 21 6 7 8 34 29 26 +5
14 Altınordu 23 5 9 9 26 34 24 -8
15 Osmanlıspor FK 23 6 11 6 27 35 21 -8
16 Adanaspor 22 3 10 9 22 33 18 -11
17 Eskişehirspor 23 7 12 4 29 35 16 -6
18 Boluspor 22 2 10 10 19 31 16 -12
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 24 19 1 4 56 9 61 +47
2 Manisa FK 24 16 2 6 67 26 54 +41
3 Sancaktepe Bld 24 14 6 4 40 20 46 +20
4 Hekimoğlu Trabzon 23 13 7 3 38 32 42 +6
5 İnegölspor 24 12 8 4 39 26 40 +13
6 Sarıyer 24 10 8 6 33 27 36 +6
7 Çorum FK 24 11 11 2 35 34 35 +1
8 Afjet Afyonspor 24 10 10 4 35 26 34 +9
9 Tarsus İdman Yurdu 24 11 12 1 36 34 34 +2
10 Pendikspor 24 9 9 6 33 32 33 +1
11 Zonguldak Kömürspor 24 8 8 8 30 31 32 -1
12 Kırklarelispor 23 7 8 8 21 31 29 -10
13 Hacettepe Spor 24 9 13 2 30 44 29 -14
14 Amed Sportif 24 7 11 6 22 36 27 -14
15 Başkent Akademi FK 23 7 12 4 30 33 25 -3
16 1922 Konyaspor 24 7 13 4 30 42 25 -12
17 Gümüşhanespor 23 6 14 3 25 42 21 -17
18 Şanlıurfaspor 24 0 23 1 6 81 14 -75
Takım O G M B A Y P AV
1 24Erzincanspor 24 13 3 8 42 20 47 +22
2 Serik Belediyespor 23 13 4 6 40 23 45 +17
3 Artvin Hopaspor 23 11 2 10 35 14 43 +21
4 68 Aksaray Belediyespor 24 12 5 7 36 21 43 +15
5 1928 Bucaspor 24 11 7 6 38 31 39 +7
6 Düzcespor 24 10 6 8 27 18 38 +9
7 Karaköprü Belediyespor 24 9 5 10 23 18 37 +5
8 Çatalcaspor 24 8 4 12 34 25 36 +9
9 Sultanbeyli Bld. 23 8 6 9 30 22 33 +8
10 Silivrispor 24 7 6 11 31 26 32 +5
11 Çankaya FK 24 8 9 7 29 31 31 -2
12 52 Orduspor FK 23 5 4 14 16 15 29 +1
13 Kızılcabölükspor 23 5 8 10 31 32 25 -1
14 Erzin Spor Kulübü 24 5 9 10 24 29 25 -5
15 Yomraspor 23 5 9 9 23 28 24 -5
16 Şile Yıldızspor 24 5 10 9 18 26 24 -8
17 Tokatspor 24 1 20 3 13 56 6 -43
18 Manisaspor 24 1 20 3 16 71 0 -55
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2020 Yeni Malatyaspor vs Antalyaspor
 23/02/2020 Gençlerbirliği vs MKE Ankaragücü
 23/02/2020 Fenerbahçe vs Galatasaray
 24/02/2020 Çaykur Rizespor vs Başakşehir FK
 24/02/2020 Kasımpaşa vs Denizlispor
 28/02/2020 Alanyaspor vs Beşiktaş
 29/02/2020 Konyaspor vs Kasımpaşa
 29/02/2020 Trabzonspor vs Çaykur Rizespor
 29/02/2020 Antalyaspor vs Fenerbahçe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2020 Giresunspor vs Balıkesirspor
 23/02/2020 Altay vs Adanaspor
 23/02/2020 İstanbulspor vs Boluspor
 25/02/2020 Hatayspor vs Osmanlıspor FK
 25/02/2020 Menemenspor vs Adana Demirspor
 25/02/2020 Fatih Karagümrük vs Eskişehirspor
 26/02/2020 Akhisarspor vs Giresunspor
 26/02/2020 Altınordu vs BB Erzurumspor
 26/02/2020 Adanaspor vs Ümraniyespor
 29/02/2020 Osmanlıspor FK - Fatih Karagümrük Fatih Karagümrük ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Fatih Karagümrük yenilmez
 29/02/2020 Adana Demirspor - Hatayspor Adana Demirspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Adana Demirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2020 Bayburt Özel İdare Spor vs Kahramanmaraşspor
 23/02/2020 Van Spor vs Ankara Demirspor
 23/02/2020 Etimesgut Belediyespor vs Sivas Belediyespor
 23/02/2020 Eyüpspor vs Uşak Spor
 23/02/2020 Kastamonuspor vs Ergene Velimeşe
 23/02/2020 Kırşehir Belediyespor vs Niğde Anadolu FK
 23/02/2020 Sakaryaspor vs Bandırmaspor
 23/02/2020 Tuzlaspor vs Kardemir Karabükspor
 29/02/2020 Ankara Demirspor vs Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2020 Karaköprü Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/02/2020 52 Orduspor FK vs Sultanbeyli Bld.
 23/02/2020 Düzcespor vs 24Erzincanspor
 23/02/2020 Erzin Spor vs Manisaspor
 23/02/2020 Serik Belediyespor vs Tokatspor
 23/02/2020 Silivrispor vs Kızılcabölükspor
 23/02/2020 Şile Yıldızspor vs 68 Aksaray Belediyespor
 23/02/2020 1928 Bucaspor vs Yomraspor
 24/02/2020 Çankaya FK vs Çatalcaspor
 23/02/2020 Silivrispor - Kızılcabölükspor Silivrispor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Silivrispor yenilmez
 24/02/2020 Çankaya FK - Çatalcaspor Çatalcaspor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Çankaya FK yenilmez
 29/02/2020 Manisaspor - Şile Yıldızspor Şile Yıldızspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Manisaspor yenilmez
 29/02/2020 Çatalcaspor - Erzin Spor Erzin Spor ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kazanamadı  Çatalcaspor yenilmez
 29/02/2020 Sultanbeyli Bld. - Serik Belediyespor Sultanbeyli Bld. ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Sultanbeyli Bld. yenilmez
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
481 Okunma
132 Okunma
128 Okunma
117 Okunma
110 Okunma
106 Okunma
97 Okunma
97 Okunma
91 Okunma
91 Okunma
88 Okunma
86 Okunma
85 Okunma
81 Okunma
79 Okunma
78 Okunma
77 Okunma
75 Okunma
74 Okunma
70 Okunma
69 Okunma
69 Okunma
69 Okunma
69 Okunma
68 Okunma
68 Okunma
68 Okunma
68 Okunma
67 Okunma
67 Okunma
66 Okunma
494 Okunma
481 Okunma
361 Okunma
332 Okunma
300 Okunma
282 Okunma
260 Okunma
259 Okunma
216 Okunma
214 Okunma
196 Okunma
185 Okunma
184 Okunma
175 Okunma
173 Okunma
172 Okunma
166 Okunma
161 Okunma
161 Okunma
160 Okunma
156 Okunma
153 Okunma
152 Okunma
152 Okunma
145 Okunma
142 Okunma
142 Okunma
141 Okunma
140 Okunma
138 Okunma
136 Okunma
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
YUKARI YUKARI